Developed in conjunction with Ext-Joom.com

  • To μεγαλείο της Βυζαντινής Τέχνης στην ARTe
  • Προετοιμασία για τις Ανώτατες Σχολές
  • Γίνε ο Κομίστας που πάντοτε ονειρευόσουν!
  • Ζωγράφισε πέρα απο κάθε φαντασία...
  • Όταν το ανθρώπινο σώμα μετουσιώνεται σε εικαστικό θαύμα!
  • Οι πιο συγκλονιστικές στιγμές της Τέχνης βρίσκονται εδώ για σε συναρπάσουν...
  • Πειραματίσου δίχως όρια!
  • Ξεπέρασε κάθε δισταγμό στην έκφραση!

ΜΟΝΑ ΛΙΖΑ - ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ

 Mona Lisa

 

Είναι πασίγνωστο έργο. Είναι ο πίνακας που εκατομμύρια άνθρωποι ταξιδεύουν από όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου για να τον θαυμάσουν από κοντά. Είναι κατά κοινή ομολογία, ένα υπέροχο έργο! Αν κάποιος θέλει, ίσως, να μιλήσει για τέχνη, φέρνει στο μυαλό του την Μόνα Λίζα.

 

Πρέπει να ξέρετε οτι δεν ήταν ανέκαθεν έτσι τα πράγματα. Η λατρεία του έργου αυτού ξεκίνησε κάπως...πρόσφατα. Παρόλο που το έργο ζωγραφίστηκε το 1506 οι άνθρωποι το αναγνώρισαν ως πραγματικό αριστούργημα το 1913! Κι αυτό μάλιστα για να συμβεί χρειάστηκε μια κλοπή. Η κλοπή της Τζοκόντα από το μουσείο του Λούβρου, όταν οι θεατές προσπερνούσαν το έργο και δεν έκαναν ουρές, όπως σήμερα, για να το εκθειάσουν.

 

Το 1911 ένας επισκέπτης του Λούβρου διαπίστωσε οτι η Μόνα Λίζα έλειπε από την θέση της. Προσέξτε! Όχι κάποιος φύλακας. Αλλά ένας επισκέπτης.
Οι έρευνες απέβησαν άκαρπες και η απώλεια έμοιαζε οριστική. Όμως το 1913, ο Βινσέντζο Περούτζα, πρώην υπάλληλος στο Λούβρο μίλησε με έναν έμπορο τέχνης στη Φλωρεντία με σκοπό να πουλήσει το έργο. Ο Περούτζα είχε κρυφτεί, λέει, σε μια ντουλάπα τη νύχτα της κλοπής και το πρωί βγήκε με τον πίνακα κάτω από το παλτό του. Καθώς είπε, ο πατριωτικός οίστρος τον ώθησε να επαναφέρει την Μόνα Λίζα στην Ιταλία. Η επαναφορά του έργου στο μουσείο του Λούβρου ήταν ένα γεγονός με παγκόσμια εμβέλεια. Από εκείνη την στιγμή κι έπειτα, τα πλήθη άρχισαν να συρρέουν για να δουν το πολυθρύλητο αριστούργημα του Λεονάρντο Ντα Βίντσι. Κι επιπλέον για να εξερευνήσουν το μυστήριο χαμόγελο της Μόνα Λίζα. Το χαμόγελο που κανείς δεν καταφέρνει να αποκωδικοποιήσει!

 

«- Κι εμείς; θα μου πείτε, πότε θα καταφέρουμε να αποκωδικοποιήσουμε την διάσημη Μόνα Λίζα; Μίλησε μας για τον πίνακα! Εξήγησέ μας, επιτέλους, ποιό είναι το φοβερό μυστικό που κρύβεται πίσω από την Τζοκόντα;
Πρώτα, αγαπητέ μου φίλε, θα μάθεις να παρατηρείς καλά αυτό που βλέπεις. Πριν ενδιαφερθείς για την σημασία ενός έργου, πρωτίστως μάθε να το κοιτάς με προσοχή και μάλιστα να το αναλύεις με την ματιά σου. Δηλαδή, ως αρχή του ταξιδιού σου επάνω στον πίνακα θα κάμεις τις εξής σκέψη: «Τι αναπαριστά εδώ; Πως στέκεται αυτή η φιγούρα; Τι εικονίζεται πίσω στο φόντο της;»
Εδώ, λοιπόν, έχουμε μια γυναίκα με κατσανά μάτια, μεγάλο μέτωπο και στρογγυλό σαγόνι. Φορά ένα κομψό πλισέ πέπλο και τα χέρια της ακουμπούν στο μπράτσο μιας καρέκλας. Το μπαλκόνι όπου κάθεται προεξέχει παραδόξως στον γκρεμό κι από αυτή την θέση έχει μια υπέροχη θέα, ενός τοπίου γεμάτο με δρόμους, ποταμούς, λόφους και κοιλάδες. Αυτή εν ολίγοις είναι η περιγραφή της διάσημης προσωπογραφίας της Μόνα Λίζα. Τι όμως καινούργιο εισάγει εδώ ο Λεονάρντο ντα Βίντσι; Κατ’ αρχάς την πόζα. Όπως κάθεται, ο θεατής κανονικά θα έπρεπε να βλέπει την ράχη της, όμως στρέφει το σώμα της προς εμάς και μας κοιτάει κατάματα. Αυτή η μετακίνηση του άξονα του σώματός της μας δίνει μια αίσθηση κίνησης. Λες και κάποιος από τους θεατές την φώναξε με το όνομα της κι εκείνη αυθόρμητα γύρισε για τον δεί. Γύρισε, όμως, με τέτοια χάρη που έμπλεξε τα χέρια της και επαναπροσδιόρισε την πόζα της παραμένοντας εκεί για μια ολόκληρη αιωνιότητα.

 

Το δε φόντο γίνεται πιο ανάλαφρο, αφού ο απίστευτος Λεονάρντο, μετατοπίζει το δεξί μέρος προς τα κάτω και το αριστερό προς τα πάνω. Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει φυσική συνέχεια του τοπίου ως προς το πλάτος. Αυτή είναι μια συνειδητή απόπειρα του Λεονάρντο για να αποφορτίσει το βάρος της σύνθεσης.
Όσον αφορά την μορφή της Μόνα Λίζα, είναι γνωστός εκείνος ο μύθος περί του αινιγματικού χαμόγελου που λέγαμε παραπάνω.
Παρατηρώντας, όμως, το πρόσωπο της Μόνα Λίζα δεν αναγνωρίζεις την τεχνική του σφουμάτο;
Δεν βλέπεις ξεκάθαρα ότι πάνω στην μορφή της δεν υπάρχουν ουσιαστικά περιγράμματα αλλά μονάχα εκείνα τα απαλά περάσματα όπου οι τονικές διαβαθμίσεις είναι σχεδόν ομιχλώδεις; Αυτό είναι το πρώτο στοιχείο που πρέπει να θυμάσαι για να αποκωδικοποιήσεις το αίνιγμα της Τζοκόντα. Το δεύτερο στοιχείο είναι τα χαρακτηριστικά του προσώπου της. Δηλαδή, να αναλογιστείς για λίγο, ίσως και προτού την ξανακοιτάξεις, ποιά είναι εκείνα τα χαρακτηριστικά που διαμορφώνουν την έκφραση μας. Την έκφραση όλων των ανθρώπων.

 

Εδώ βέβαια θα πρέπει να θυμηθείς πόσες έρευνες είχε κάνει ο Λεονάρντο πάνω σε αυτό το θέμα. Επί παραδείγματι, είχε αντιληφθεί ότι μια έκφραση, του πόνου λόχου χάρη, σχηματίζεται και γίνεται φανερή μέσω των ματιών και του στόματος, ενώ την συνοδεύουν και οι μύες που υπάρχουν και υποστηρίζουν τα δύο αυτά σημεία του προσώπου μας.
Τα αυτιά και η μύτη ελάχιστα συμμετέχουν. Αν θέλεις να γελάσεις αυτό γίνεται φανερό από τα μάτια και το στόμα, αν θες να κλάψεις, το ίδιο, αν θες να σαρκαστείς ή να δηλώσεις την έκπληξή σου και πάλι, οι πρωταγωνιστές παραμένουν το στόμα και τα μάτια σου.

 

Εδώ, όμως, έρχεται ένα καίριο ερώτημα. Όταν λέμε τα μάτια, τι εννοούμε; Μόνο το βλέμμα; Όχι, βέβαια! Εννοούμε ολόκληρο το σύστημα που περιβάλλει τα μάτια μας. Εννοούμε και τα φρύδια! Έχεις αναλογιστεί πόσο σημαντικό εκφραστικό ρόλο παίζουν τα φρύδια μας; Πως καμπυλώνουν στην χαρά, πως δημιουργούν γωνίες όταν εκνευριζόμαστε, πως τεντώνονται όταν τρομάζουμε; Είναι μάλιστα τόσο έντονα τα φρύδια μας, δεδομένου ότι αποτελούν μια ξεκάθαρη γραμμή επάνω στο προσώπό μας, που αν στέκεσαι μακριά και παρατηρείς κάποιον άνθρωπο, ακριβώς επειδή δεν τον βλέπεις με ακρίβεια και αδυνατείς να περιγράψεις την εκφραστική του διάθεση, η ματιά σου εστιάζει στις δύο αυτές γραμμούλες του προσώπου του, τα φρύδια, κι ανάλογα με την θέση τους περίπου μπορείς να καταλάβεις την κατάσταση του χαρακτήρα που ερευνείς.

 


Τώρα ξανακοίταξε την Μόνα Λίζα. Μήπως της λείπει κάτι;
Ναι! Τα φρύδια! Διότι ήταν πανέξυπνος κι ήξερε τον τρόπο για να μας μπερδέψει! Αφαίρεσε τα φρύδια και ουσιαστικά κανείς δεν το αντιλαμβάνεται αυτό με την πρώτη ματιά, δεδομένου του σφουμάτο, αφού αυτή η ομιχλώδης εναλλαγή από την σκιά στο φώς μας δημιουργεί την ψευδαίσθηση της υπάρξεώς τους. Έτσι, λοιπόν, το πρόβλημα δεν έγκειται στο αινιγματικό χαμόγελο της Μόνα Λίζα, γιατί απλούστατα, ενδεχομένως αυτό το αμυδρό μειδίαμα μπορεί και να μην είναι χαμόγελο, αλλά οτιδήποτε άλλο, το οποίο για να γίνει φανερό θα χρειαζόμασταν ένα ακόμα στοιχείο του προσώπου που ο πανούργος Λεονάρντο μας έχει αποκρύψει. Τα φρύδια της κυρίας Μόνα Λίζα ντελ Τζοκόντο.
Μας βάζει να ανακαλύψουμε τον γρίφο χωρίς, όμως, όλα τα κομμάτια του παζλ!